Türk Çocuklarında Üstdil Becerilerinin Gelişimi ve Okuma İlişkisi

Konuşma bir dizi ses, hece ve sözcüklerin birleşmesi ile oluşan bir eylemdir. Yetişkin bir kişi cümleleri kelimelere ayırmakta zorluk yaşamaz fakat çocuklar bu konuda zorluk yaşarlar. Cümlelerdeki yanlışlığı sezerler, fakat nedenlerini bilmezler. Bunun için bir üstdil becerileri farkındalığı gerekmektedir.

Dili kullanan kişi aslında kurallarını da kullanmaktadır fakat bunun farkında değildir. Çünkü bu bilgi örtülü bir bilgidir, otomatik olarak kullanılmaktadır. Zihinsel bir boyuttur ve dil kazanım sürecinde önemli bir rolü vardır. Yapılan araştırmalarda üstdil farkındalığının 5-7 yaşlarına kadar ortaya çıkmadığı, 6-8 yaşlarında gelişiminin hız kazandığı saptanmıştır.

Üstdil farkındalığının bir parçası da sesbilgisel farkındalıktır. Bu farkındalık o dilin seslerinin nasıl çıkarılacağının bilinmesine dayalı bir beceridir. Araştırmalar, okuma becerisi ile sesbilgisel farkındalık arasında bir bağlantı olduğunu ve okumanın gerçekleşmesi için gerekli bir beceri olduğuna ulaşmışlardır.

Üstdil becerileri evrensellik göstermesine rağmen, dil ve kültür özellikleri sebebiyle farklılıkları da bulunmaktadır. Özellikle seslerin çıkarılışı açısından sesbilgisel farkındalık alanında farklılıklar görünmektedir. Türkçe ve İngilizce eğitim gören okul öncesi dönemindeki çocuklar karşılaştırıldığında, Türkçedeki seslerin İngilizcedeki seslere azlığı dolayısıyla daha üst performans gösterdiği görülmüştür.

Çocukların dilin ses, hece ve sözcük gibi birimleri üzerinde bilinçli bir kontrole sahip olma yaşları, çocukların gelişim özelliklerine göre ve çocuklardan beklenilen performanslara göre değişiklik göstermektedir.

Sözcüğü hecelere bölme becerisi 3 yaşından itibaren gerçekleştirilebilen bir beceridir. Bu sebepten dolayı en kolay işlem olarak sözcükleri hecelere bölme becerisi kabul edilmiş ve okumayı öğrenme-öğretme ile ilişkisinin ne durumda olduğuna bakılmıştır. Üstdil eğitiminde dikkat edilecek bir diğer husus ise çocuğun dil gelişiminde herhangi bir sorun olup olmadığıdır. Normal dil gelişim süreçlerinden geçen çocuklar ile dil bozukluğu olan çocuklar arasında üstdil eğitimi süresi fark gösterebilmektedir. Dil bozukluğu olan çocuklarda yaklaşık bir yıl süresinde aldıkları eğitim sonunda karmaşık cümle kullanımı belirgin oranda artmıştır.


Yasin TÜRKDAY

Özel Eğitim Öğretmeni

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.